HÜCRENİN TEMEL KISIMLARININ YAPISI VE GÖREVLERİ

Sitoplazmada bulunan ve hücrenin solunumu, beslenmesi ve boşaltımı gibi yaşamsal olaylarının gerçekleştiği yapılara organel denir. Hücre organelleri mitokondri, kloroplast, koful, lizozom, ribozom, sentrozom, endoplazmik retikulum, golgi aygıtı ve plastitlerdir. Hücre organelleri ve görevleri aşağıda detaylı olarak anlatılmıştır

 MİTOKONDRİ:

Mitokondri: Kelime kökeni yunanca’da mitos (iplik) ve khondrion sözcüklerinden türetilen bir kelimedir.

Boyutları 0,2 mikron ve 5 mikron arasında değişiklik göstermektedir. Mitokondrinin şekli ise oval şekilden çubuk şekilde kadar değişik biçimlerde karşımıza çıkabilir. Mitokondri’nin özellikleri görevleri hakkında bilgi yazımızın devamında yer almaktadır.

Mitokondri hücre sayısı karşımıza tek büyük hücre olarak çıkabildiği gibi genelde birden fazla sayıdadırlar.Mitokondri sayısı hücrenin enerji ihtiyacına göre değişkenlik gösterebilir. Özellikle kas ve sinir hücreleri gibi yüksek enerji ihtiyaç duyulan hücrelerde sayıları çok olabilir. Örneğin karaciğer hücrelerinde sayıları 2500 civarındadır

Mitokondri Özellikleri ve Görevleri

Mitokondri hücre içerisinde bölünüp çoğalabilme özelliğine sahiptir.

Solunum reaksiyonları sırasında monomer organik besinlere ve inorganik besinlere dönüşürler.

Mitokondrinin görevi Oksijenli (O2’li) solunum ile ATP (Adenozin trifosfat) sentezini gerçekleştirmek.

Mitokondri organeli, oksijenli solunum yapabilen ökaryotik hücrelerde bulunur.

Basit hücrelerde yani prokaryot hücrelerde ve memelilerin alyuvarlarında bulunmaz.

Kloroplast

Kloroplast bitkilerin yeşil kısımlarında bulunan, doğadaki tüm canlılar açısından çok önemli görevleri vardır. Kloroplastlar güneş enerjisi, karbon dioksit ve suyu kullanarak kendisinin ve tüm canlıların kullanacağı besin maddesi ve oksijeni üretirler. Bu olaya fotosentez denir. Kloroplastlar fotosentezle yeryüzünde yaşamın devamlılığını sağlar. Hayvan hücrelerinde bulunmazKoful

Kofulun görevi hücre için fazla olan maddeleri depo etmektir. Daha çok bitki hücrelerinde ve bir hücreli canlılarda bulunur. Hayvan hücrelerinde zaman zaman oluşan ancak kısa sürede kaybolan küçük kofullar görülür. Hayvan hücrelerindekiler küçük, bitki hücrelerindekiler ise büyüktür.

Lizozom

Lizozomlar büyük tanecikleri, yaşlanmış organelleri taşıdıkları enzimlerle parçalarlar. Genellikle hayvansal hücrelerde bulunur.

Lizozomun görevleri kısaca konusunda sizlere bilgi vereceğiz.

Lizozom tüm hayvan hücrelerinde bulunur ancak sadece alyuvar hücrelerinde ve bitki hücrelerde lizozom yoktur. Lizozom, golgi cisimciğine yakındır ve granül şeklinde hücre içinde görülmektedir. Lizozom zarla çevrili olan bir organeldir ve sindirimi gerçekleştiren enzimleri içinde barındırır

Lizozomun görevleri;

– Lizozom öncelikle hücre içindeki ve hücre dışındaki maddelerin sindirimini gerçekleştirir.

– Hücreyi dış etkilerden korur.

– Yaşlanmış olan enzimlerin molekül ve organellerin parçalanmasını sağlar.

– Spermin uç kısmında bulunur ve yumurtanın delinmesine olanak sağlarRibozom

Ribozomlar protein sentezi yapan organellerdir. Endoplazmik retikulumların üzerinde, çekirdek zarında veya sitoplazmada serbest olarak bulunurlar.

Sentrozom (Sentriyol)

Sentrozomlar (Sentriyol) hücre bölünmesinde görev alan orgenellerdir. Hayvansal hücrelerde bulunur, bitki hücrelerinde bulunmazlar.

Endoplazmik Retikulum

Endoplazmik Retikulum hücre içini ağ gibi saran bir yoldur. Görevi madde iletimini gerçekleştirmektir. Ayrıca bazı maddeler depo edilir.

Golgi aygıtı

Golgi aygıtının görevi salgı üretilmesinde ve depo edilmesini sağlamaktır.